Hızlı kentleşme ve düzensiz sanayileşme süreciyle birlikte, tarım arazilerinin tarım dışında kullanılmasına yönelik baskılar devam etmekte, tarım toprakları azalma ve yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalmaktadır. Ülkemizde tarım arazilerinin amacı dışında kullanımının engellenmesi yönünde ilk yasal koruma 1989 yılında çıkarılan “Tarım Alanlarının Tarım Dışı Gaye ile Kullanılmasına Dair Yönetmelik” ile sağlanmaya çalışılmıştır. Ancak, bu Yönetmeliğe rağmen tarım arazilerinin korunması yönündeki tehditler devam etmiş, mevcut yasalar yetersiz kalmış ve bu süreçte yeni yasal düzenlemelere ihtiyaç duyulduğu görülmüştür.

Kentleşme dinamikleriyle tarım arazilerinin etkilenebileceği bir diğer yasa 2012 yılında yürürlüğe giren “bütünşehir” kanunu olarak da ifade edilen 6360 sayılı “On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” olmuştur. Bu Kanun ile büyükşehir belediyelerinin hizmet sınırı il mülki sınırı olarak belirlenmiştir. Bu illerdeki kırsal alanlardan sorumlu il özel idareleri kapatılmış, yetki büyükşehir belediyelerine devredilmiştir. Bu durumda, ülkenin büyükşehir yönetimi sistemine sahip otuz büyükşehrinde belediyeler hem kentsel hem kırsal alanların planlanması ve yönetilmesinde görev almaya başlamıştır. 6360 sayılı Kanun uyarınca, il sınırlarına dayandırılan belediye sınırları kapsamında tarım arazilerinin korunması ve yönetilmesinde belediye yönetimlerinin rolünün nasıl değişeceği sorusu da gündeme gelmiştir. Bu sorunsala yönelik gerek akademisyenlerin gerek politika yapıcı ve uygulayıcıların çözüm önerileri geliştirme çabaları devam etmektedir.

Bu rehberin amacı; belediyelerin kent yönetimi politikaları içerisinde tarım arazilerinin korunmasına yönelik yaklaşımlarına yol gösterici ilkeler sunmaktır. Rehber; tarım arazilerinin korunması sorunsalının belediyelerin gündemine taşınması, kent planlama ve yönetimi süreçlerinde kentsel yayılma, kentsel altyapı ve kentsel alan kullanımlarının yer seçimi kararlarında tarım arazilerinin tarım dışı kullanımının önlenmesi ve bu arazilerde tarımsal faaliyetlerin sürdürülebilirliği yönünde stratejiler geliştirmeyi hedeflemektedir. Rehber, politika belirleyici kurum, kuruluş ve kişilere, tarım arazilerinin korunması ve kullanılmasına yönelik ilkeler ve öneriler sunmaktadır.